türkiye şanghay'a yol alırken galiba döküleceğiz -1
şanghay lafı başbakandan önce de telafuz edilmişti. ama ergenekon ve balyoz davaalrı bu fikri savunanlar için silivriyi adres gösterdi. ergenekon türkiyeyi zorla şahghay yoluna sokmak istemişti. amerika ve batı ise bunu istemiyordu. sonuçta güç gösterisi davayla sonuçlandı ve şanghay bir süreliğine rafa kaldırıldı. yeni dönemde şahghay tekrar gündeme getirlidi ve davalarda mağdur pozisyonunda bulunan başbakan ve partisi eliyle.
üstelik bu sefer daha ciddi ve kurumsal olarak ele alındı. şanghay ile ne kadar iç içe oluruz orası biraz muaalkta kalsa da türkiyeyi şanghay için dönüştürme görevi İran'a ve içte ise ilgili olduğu partiye yakın baskın gruplarına verildi. iran ve bu sosyal baskın grupları çok kısa zamanda hayli mesafe aldılar. içte rakip olabilecek grupları sindirdiler ya da karalama kampanyalarıyla gözden düşürdüler. müttefik olabilecek grupları ise alabildiğine destekeldiler. bunlar içinde -başarırlarsa eğer- türkiyenin hayat memat meselesi oalrak gördüğü gruparlar da vardı. pkk, dhkpc vs. sonuçta gelinen nokta savrulma riskini doğuracak gibi.
iran türkiye içinde çalışan, öğrenci ve işveren gruplarının yanında hayli etkili bir iranofiller grubuna da sahiptir. bunlar devrim günlerinden beri devam eden sempatizanlar ve mezhepdaşları tarafından oluşan gruptur.iran hamedi necat döneminde bunları daha organizeli bir şekilde kullandı. ekonomik girişimcilik, nüfuz tüccarlığı ve casusluk gibi alanlar hesaba katılmalı.
çin faktörü
çin gelişen sanayisi ve hedefleri için basra körfeiz ve ortasayaya göz dikmiş vaziyette. buna afrikayı da eklemeliyiz. şanghay birlikteliği en çok çinin işine yarıyor. muhtemel bir şangahay genişlemesine türkiye de katılırsa çin akdenizde büyük bir ticaret üssüne kavuşacaktır. çin füzeleri ya da çin etkisinde tsk gücü çinin mnfaatlerinin de bekçisi olarak görüleceğinden çin türkiyeyi sonuna kadar destekler. çin bu bakımdan türkiye içi dengelere de kendine yakın gruplara yakın duracaktır. budist kültüre muhalif tek tanrılı dinler ve destekçileri çin için tehdit olur. tek tanrılı dinlerin yayıldığı bölgelerde, kıtalarda çin her zaman alternatif ya da bölücü politikalar izleyecektir.
bu bağlamda türkiyede eğer sünni liderlikte bir güç ortaya çıkacaksa bu da çin için yakın ve orta asya da tehdit olacaksa çin onun muhaliflerini içte ve dışta destekleyecektir. burada temel argüman muhalifinin batı kültürüne nasıl baktığıdır. batı kültürüyle birleşen islam kültürü ciddi bir blok oluşturacaktır. türkiye içi dönüştürmeyi çin lehine gerçekleştirecek olan iran ve irana yakın baskın grupları bu bakımdan dikkate alınmalıdır.
cemaatin her seferinde dikkat çektiği iran faktörü ülkeyi hızla döneüştürürken içte çatışmanın da ana nedeni olagelmiştir.
1- kürt meselesinin çözümünde iran etkisi bizzatihi bakanlar eliyle yürütüldü. sonuçta istenen yere gelinemedi. her seferinde daha fazla taviz verildi. bu gidişle bölünme bile sorun olacak. çünkü tavizle bölünme alınmışsa bölünmeden sonra da isteklerin ardı arakası kesilmeyecektir. iran için bölünmüş türkiye ya da türkiyenin denetiminden çıkarılmış doğu anadolu iranın hakimiyet sahası olarak tescillenecektir. burada eski iran kültürü hızla canlandırılacak ve iran emelleri önündeki engeller de iranda 500 yıldır uygulandığı şekliyle yok edilecektir.
2- iran ile kurululan ticaret köprüsü, iran ambargo döneminde bunu ikili antlaşmaların şemsiyesinde çok iyi yürüttü. türkiye menfaatlerine mugayir de olsa kendi nüfuzu altındaki kişi ve kurumları kullanrak ihtiyaçalrını giderdi.
3- ortadoğu politikasında, iran şii dünyayı türkiyenin hiç bir menfaatini dikkate almadan kendi yanına çektiği gibi türkiyenin bu bölgelerde ve başka bölgelerdeki hamlelerini de boşa çıkarma çabalarında başarılı oldu. bunda türkiyenin irana karşı izlediği korumacı politik saflıkta etkili oldu.
sonuç itibarıyla iran türkiyenin yerleşmek istediği coğrafyanın kapılarını ele geçirdi ve kendisinin dolduracağı ana kadar da kapattı. mesela arabistan ve mısırda darbe ortamını oluşturdu ve iran düşmanlığı üzerinden darbeyi gerçekleştirdikten sonra türkiye müttefiki olan mısırda ihvanı muslümin iktidarını yıktığı gibi bu olay üzerinde türkiye düşmanlığını çift taraflı canlı tuttutu.
israil meselesinde, israilin iticiliğini çok iyi kullandı bunu ülke içinde ve islam dünyasında rejiminin meşruiyetini güçlendirme için başarıyla yaptı. gerçi tersini israil de kendi ülkesinde ve dünya ölçeğinde gerçekleştirdi. bunun en güçlü yansıması ülkemizde oldu. hem iran açısından hem de israil açısından keskin hatları savunan grupalr arasında ülke menfaatini dümyada ve bölgede savunma adeta mengeneye alındı. sol iktidarlar döneminde iranı sağ iktidarlar döneminde israili ağza almak musa gibi peltek olmaile eşdeğer oldu.
gerçekte ise konumuzun özelinde iran girmek istediği boşluğa şimdilik türkiyeyi uzak tutmak için bu politikaları izledi. bu da türkiye içinde baaşrıyla savunulmaktadır. israilin dünya politikasında ağırlığı es geçilerek iyi komşuluk ilişkisi na meşru kabul ediliyorsa bu yapılan yoğun propogandanın tesiriyle açıklanabilir.
yine aynı etkin grupalrın istemediği bir baskın grubunu uluslararasılaştıması ve de bunu suçmuş diye lanse etmesi de etkili. bu zamanla toplumsal dokuyu zora sokacak çatışmalrın da tohumunu ekiyor. türkiye devlet olarak bu iç ve dış dönüşümü irana tavır alarak durdurabilir.
abd nin hamleleri
abd çinin hamlelerini uzun zamandır yaından izlemektedir. bunun için de nerelerde güçlük yaşayacaksa sürekli hamleler yapmakta. ticaret kulelerine yapılan saldırı onu yerinden zıplattı. şimdi afganistan, doğu avrupa, karadeniz, doğu akdeniz, afrika ve pakistan, tayvan ve japonya hamlelrini böyle görmek lazım. körfez bölgesi ve iran ise en kapsamlı hamlesine benziyor. iranda değişen iktidar abd için bir adım kabul edilmeli. ruhani iktidarı iran için şans olduğu gibi amerika için de şanstır. iran şii ve pers yayılmacılığını daha kabul edilebilir bir destekle yayacak. bu yeni dönemde iran eski iranın sır oluşumlarının kendisi için tehdit oluşturduğunu gördü. onları tasfiye ederken sır oluşumlarının ilişkide olduğu çevre rakiplerini de ifşa ile tasfiye edecek ya da kendine bağlayacak. amerika ise eski iran kalıntılarını temizlerken çini de bölgeden uzak tutacaktır. bu eski iranın sır müttefiklerinin ifşası ve tasfiesi abd'nin de işine geleceği muhakkak. çünkü rakibi çinin de müttefiklerinin tasfiyesi demektir.
abd nin hamlelrini ve konun akışına sonra devam edelim.
şanghay lafı başbakandan önce de telafuz edilmişti. ama ergenekon ve balyoz davaalrı bu fikri savunanlar için silivriyi adres gösterdi. ergenekon türkiyeyi zorla şahghay yoluna sokmak istemişti. amerika ve batı ise bunu istemiyordu. sonuçta güç gösterisi davayla sonuçlandı ve şanghay bir süreliğine rafa kaldırıldı. yeni dönemde şahghay tekrar gündeme getirlidi ve davalarda mağdur pozisyonunda bulunan başbakan ve partisi eliyle.
üstelik bu sefer daha ciddi ve kurumsal olarak ele alındı. şanghay ile ne kadar iç içe oluruz orası biraz muaalkta kalsa da türkiyeyi şanghay için dönüştürme görevi İran'a ve içte ise ilgili olduğu partiye yakın baskın gruplarına verildi. iran ve bu sosyal baskın grupları çok kısa zamanda hayli mesafe aldılar. içte rakip olabilecek grupları sindirdiler ya da karalama kampanyalarıyla gözden düşürdüler. müttefik olabilecek grupları ise alabildiğine destekeldiler. bunlar içinde -başarırlarsa eğer- türkiyenin hayat memat meselesi oalrak gördüğü gruparlar da vardı. pkk, dhkpc vs. sonuçta gelinen nokta savrulma riskini doğuracak gibi.
iran türkiye içinde çalışan, öğrenci ve işveren gruplarının yanında hayli etkili bir iranofiller grubuna da sahiptir. bunlar devrim günlerinden beri devam eden sempatizanlar ve mezhepdaşları tarafından oluşan gruptur.iran hamedi necat döneminde bunları daha organizeli bir şekilde kullandı. ekonomik girişimcilik, nüfuz tüccarlığı ve casusluk gibi alanlar hesaba katılmalı.
çin faktörü
çin gelişen sanayisi ve hedefleri için basra körfeiz ve ortasayaya göz dikmiş vaziyette. buna afrikayı da eklemeliyiz. şanghay birlikteliği en çok çinin işine yarıyor. muhtemel bir şangahay genişlemesine türkiye de katılırsa çin akdenizde büyük bir ticaret üssüne kavuşacaktır. çin füzeleri ya da çin etkisinde tsk gücü çinin mnfaatlerinin de bekçisi olarak görüleceğinden çin türkiyeyi sonuna kadar destekler. çin bu bakımdan türkiye içi dengelere de kendine yakın gruplara yakın duracaktır. budist kültüre muhalif tek tanrılı dinler ve destekçileri çin için tehdit olur. tek tanrılı dinlerin yayıldığı bölgelerde, kıtalarda çin her zaman alternatif ya da bölücü politikalar izleyecektir.
bu bağlamda türkiyede eğer sünni liderlikte bir güç ortaya çıkacaksa bu da çin için yakın ve orta asya da tehdit olacaksa çin onun muhaliflerini içte ve dışta destekleyecektir. burada temel argüman muhalifinin batı kültürüne nasıl baktığıdır. batı kültürüyle birleşen islam kültürü ciddi bir blok oluşturacaktır. türkiye içi dönüştürmeyi çin lehine gerçekleştirecek olan iran ve irana yakın baskın grupları bu bakımdan dikkate alınmalıdır.
cemaatin her seferinde dikkat çektiği iran faktörü ülkeyi hızla döneüştürürken içte çatışmanın da ana nedeni olagelmiştir.
1- kürt meselesinin çözümünde iran etkisi bizzatihi bakanlar eliyle yürütüldü. sonuçta istenen yere gelinemedi. her seferinde daha fazla taviz verildi. bu gidişle bölünme bile sorun olacak. çünkü tavizle bölünme alınmışsa bölünmeden sonra da isteklerin ardı arakası kesilmeyecektir. iran için bölünmüş türkiye ya da türkiyenin denetiminden çıkarılmış doğu anadolu iranın hakimiyet sahası olarak tescillenecektir. burada eski iran kültürü hızla canlandırılacak ve iran emelleri önündeki engeller de iranda 500 yıldır uygulandığı şekliyle yok edilecektir.
2- iran ile kurululan ticaret köprüsü, iran ambargo döneminde bunu ikili antlaşmaların şemsiyesinde çok iyi yürüttü. türkiye menfaatlerine mugayir de olsa kendi nüfuzu altındaki kişi ve kurumları kullanrak ihtiyaçalrını giderdi.
3- ortadoğu politikasında, iran şii dünyayı türkiyenin hiç bir menfaatini dikkate almadan kendi yanına çektiği gibi türkiyenin bu bölgelerde ve başka bölgelerdeki hamlelerini de boşa çıkarma çabalarında başarılı oldu. bunda türkiyenin irana karşı izlediği korumacı politik saflıkta etkili oldu.
sonuç itibarıyla iran türkiyenin yerleşmek istediği coğrafyanın kapılarını ele geçirdi ve kendisinin dolduracağı ana kadar da kapattı. mesela arabistan ve mısırda darbe ortamını oluşturdu ve iran düşmanlığı üzerinden darbeyi gerçekleştirdikten sonra türkiye müttefiki olan mısırda ihvanı muslümin iktidarını yıktığı gibi bu olay üzerinde türkiye düşmanlığını çift taraflı canlı tuttutu.
israil meselesinde, israilin iticiliğini çok iyi kullandı bunu ülke içinde ve islam dünyasında rejiminin meşruiyetini güçlendirme için başarıyla yaptı. gerçi tersini israil de kendi ülkesinde ve dünya ölçeğinde gerçekleştirdi. bunun en güçlü yansıması ülkemizde oldu. hem iran açısından hem de israil açısından keskin hatları savunan grupalr arasında ülke menfaatini dümyada ve bölgede savunma adeta mengeneye alındı. sol iktidarlar döneminde iranı sağ iktidarlar döneminde israili ağza almak musa gibi peltek olmaile eşdeğer oldu.
gerçekte ise konumuzun özelinde iran girmek istediği boşluğa şimdilik türkiyeyi uzak tutmak için bu politikaları izledi. bu da türkiye içinde baaşrıyla savunulmaktadır. israilin dünya politikasında ağırlığı es geçilerek iyi komşuluk ilişkisi na meşru kabul ediliyorsa bu yapılan yoğun propogandanın tesiriyle açıklanabilir.
yine aynı etkin grupalrın istemediği bir baskın grubunu uluslararasılaştıması ve de bunu suçmuş diye lanse etmesi de etkili. bu zamanla toplumsal dokuyu zora sokacak çatışmalrın da tohumunu ekiyor. türkiye devlet olarak bu iç ve dış dönüşümü irana tavır alarak durdurabilir.
abd nin hamleleri
abd çinin hamlelerini uzun zamandır yaından izlemektedir. bunun için de nerelerde güçlük yaşayacaksa sürekli hamleler yapmakta. ticaret kulelerine yapılan saldırı onu yerinden zıplattı. şimdi afganistan, doğu avrupa, karadeniz, doğu akdeniz, afrika ve pakistan, tayvan ve japonya hamlelrini böyle görmek lazım. körfez bölgesi ve iran ise en kapsamlı hamlesine benziyor. iranda değişen iktidar abd için bir adım kabul edilmeli. ruhani iktidarı iran için şans olduğu gibi amerika için de şanstır. iran şii ve pers yayılmacılığını daha kabul edilebilir bir destekle yayacak. bu yeni dönemde iran eski iranın sır oluşumlarının kendisi için tehdit oluşturduğunu gördü. onları tasfiye ederken sır oluşumlarının ilişkide olduğu çevre rakiplerini de ifşa ile tasfiye edecek ya da kendine bağlayacak. amerika ise eski iran kalıntılarını temizlerken çini de bölgeden uzak tutacaktır. bu eski iranın sır müttefiklerinin ifşası ve tasfiesi abd'nin de işine geleceği muhakkak. çünkü rakibi çinin de müttefiklerinin tasfiyesi demektir.
abd nin hamlelrini ve konun akışına sonra devam edelim.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder